“Đau đầu” tạo giá trị gia tăng cho sản phẩm xuất khẩu

Hiện nay, đang tồn tại một nghịch lý là giá lúa tăng cao nhưng giá gạo xuất khẩu liên tục giảm. Chưa kể, hàng loạt các mặt hàng vốn từng được coi là thế mạnh xuất khẩu của Việt Nam (VN) như hạt tiêu, cà phê, caosu… hiện cũng đang “dậm chân tại chỗ”. Các chuyên gia cho rằng, với các FTAs đã ký kết, các ngành có lợi thế so sánh như đồ nội thất, túi xách, da - giày, may mặc và một số sản phẩm nông nghiệp có “cơ may” thu được nhiều lợi ích hơn trong quá trình cạnh tranh.

Thông tin được đưa ra tại “Diễn đàn Xúc tiến xuất khẩu Việt Nam 2016” do Cục Xúc tiến thương mại (Bộ Công Thương) tổ chức ngày 14.4 tại Hà Nội. Theo Bộ Công Thương, năm 2015, tổng kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam đạt 162,4 tỉ USD, tăng 8,1% so với năm 2014, cả nước có 23 nhóm hàng có kim ngạch xuất khẩu đạt hơn 1 tỉ USD. So sánh với các nước trong khu vực như Trung Quốc giảm 1,9%, Indonesia giảm 13,3%, Thái Lan giảm 5%, Malaysia giảm 0,2%..., đây được xem là kết quả tăng trưởng khá cao.

Tuy nhiên, thực tế cho thấy, hiện giá gạo xuất khẩu của VN đang rớt thảm hại trong khi nhiều quốc gia “đối thủ” vẫn giữ giá xuất khẩu gạo ở mức cao. Hiện giá gạo 5% tấm chỉ còn 370USD/tấn, giảm 10USD/tấn so với tuần trước và giảm 5USD/tấn so với tháng 3.2016.

Không chỉ riêng mặt hàng gạo, ông Võ Hoàng An - Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội Caosu Việt Nam cho biết, kể từ năm 2012, ngành caosu liên tục gặp nhiều khó khăn do nhu cầu tiêu thụ trên thế giới tăng trưởng thấp, nhu cầu nguyên liệu caosu cho lốp xe và sản phẩm caosu của ngành ôtô và nhiều ngành công nghiệp khác tăng rất chậm, chỉ khoảng 1,8%.

Ông Atsusuke Kawada - Trưởng đại diện Tổ chức Xúc tiến Thương mại Nhật Bản Hà Nội (JETRO Hanoi) cho hay, trong năm 2015 xuất khẩu sang Nhật Bản của Việt Nam giảm 3,9% (14,1 tỉ USD) trong khi nhập khẩu tăng 11,3% (14,4 tỉ USD) so với năm trước.

“Hiến kế” đẩy mạnh xuất khẩu

Ông Atsusuke Kawada cho hay, Nhật Bản và Việt Nam đã thống nhất hủy bỏ lệnh cấm nhập khẩu bằng việc xuất khẩu xoài từ Việt Nam vào Nhật Bản và xuất khẩu táo từ Nhật Bản vào Việt Nam. Mục tiêu đến năm 2020 các mặt hàng lương thực và nông lâm sản có thể đạt kim ngạch xuất khẩu là 1.000 tỉ yên. Ngoài ra, JETRO sẽ hỗ trợ phía Việt Nam xuất khẩu thêm các hoa quả khác như thanh long, vải thiều sang thị trường Nhật Bản trong thời gian tới.

Theo đó, chuyên gia Nhật cho rằng, để giảm chi phí sản xuất các doanh nghiệp (DN) nên áp dụng một cách linh hoạt các hiệp định thương mại tự do (FTA) đã và sắp có hiệu lực để cân nhắc việc có thể xuất khẩu các sản phẩm của Cty mình sản xuất ra với chi phí thấp hơn. Đối với thực phẩm là cần làm thế nào để có thể sản xuất ra các sản phẩm ngon, sạch và đảm bảo an toàn.

Ông Võ Hoàng An đề xuất, trong thời gian tới cần tiếp tục tăng cường hỗ trợ kinh phí cho các hoạt động xúc tiến thương mại ngành/quốc gia để mở rộng và đa dạng hóa thị trường, giảm rủi ro do lệ thuộc lớn vào một vài thị trường. Để tăng cường khả năng cạnh tranh nói chung và doanh nghiệp caosu nói riêng, ông An kiến nghị tháo gỡ vướng mắc về chính sách thuế giá trị gia tăng (GTGT). Cụ thể, kiến nghị Bộ Tài chính và các Bộ, ngành, địa phương xem xét, giải quyết cho ngành caosu áp dụng chính sách thuế GTGT đối với mủ cao su sơ chế như những nông sản sơ chế khác, đó là không phải kê khai, tính nộp thuế GTGT để không phải chờ đợi được hoàn thuế sau khi xuất khẩu, giúp doanh nghiệp hạn chế chi phí phát sinh.

Ông Võ Trí Thành - nguyên Phó Viện trưởng Viện nghiên cứu quản lý kinh tế Trung ương, chia sẻ: “Để tồn tại, phát triển, các DN Việt Nam cần có sự chuyển biến về tư duy, chủ động thích ứng, nâng cao năng lực sản xuất kinh doanh, và đặc biệt cần tập trung, nỗ lực cải thiện chất lượng sản phẩm, phù hợp với thị hiếu và tiêu chuẩn của thị trường xuất khẩu”.